LÌ, ARANDA AL CAMIN…
Cit Canton Piemontèis, cudì da Fabrizio Livio Pignatelli
Cadreghe e Cadreghin…
Dal Piemont, fin-a giù a barbisé tuta la pianura padan-a, a-i é un curios sostantiv feminin ch’as dis ant la midema manera: Cadrega (sedia)! La cadrega as antortoja ‘d tante ‘nterpretassion ‘d vita, tant da esse sèmper an bìlich tra cadrega còmoda o scòmoda, tra cadrega neuva o dëspajà, tra cadrega di sgnor o cadrega dij pòver. Sti antich congegn ëd bòsch a son fasse stra ‘nt la stòria, tra aristocrassìe e pòvre ànime. Dorà, anporporà, antarsià, për Prinsi, Re e Regin-e, cadreghe pien-e dë spatuss për ij vissi mondan. Peui, come a signa sèmper la vita, a-i son ëdcò le cadreghe dle gent ëd tuti ij di, cole seulie, grotolùe, slise, cole neirassùe dle cusin-e ‘d na vòta, cole ch’a costavo pòch e ch’a duravo tant. Na dita bin conossùa a l’é costa-si: ‘‘Esse gropà al cadreghin!’’. A signa col tal òm polìtich ch’a ten dur, ch’a mòla nen, ch’as gropa s-ciass al sò pòst, tant për manten-e viva la fòrsa dël comand e lë stipendi corpassù ‘d minca mèis. Për torné al nòst mond antich, doma arcòrd a col vej travaj dël cadreghé; a l’era tòst un ver mësté e ch’a fasìa vive tanta gent. Ij cadreghé a passavo da meison a meison, da cort a cort, da cassin-a a cassin-a, a j’ero për metà ‘d minusié (falegnami) e për metà ‘d cordajé (cordai). As la rivavo con j’atrassi da travaj; girabarchin, faussèt, cotej, meliasse già antortojà ciamà ‘lësche’, ‘l pì dle vòte la fatiga a l’era pròpe cola d’ampajé le cadreghe sfondà. A dovìo esse ‘d bòsch dur ‘me la rol, ël castagn, la nos, la ciresa. Comsìa, le cadreghe, na vòta a servìo nen mach për ospité soa ecelensa ‘l tafanari (sedere)… As dovravo dcò për pende jë strass e ij linseuj da suvé tacà al camin; a archeuje la lan-a quand ch’as filava; a pende ij salam pen-a fàit për la prima scolada; a ten-e l’ass con ij tajarin e j’agnolòt fresch. Sensa dësmentié che ij taboj e le migne, antant che le famije a travajavo, as fasìo dle longhe durmìe… E sì! Sèmper lì, sèmper ansima ‘d le nòste veje cadreghe! An cost vira ciamà dcò dormeusa, visadì la cadrega dij paregrand.
- Sapiense d’antan
La lun-a ‘d gené a l’é pì ciàira che la lus d’un giassé!
A son j’òss pì brut ch’a fan ij bròd pì bon
S’a fiòca dësgenà a l’é tuta mana ‘mpachetà!
Poesìe ‘d Piemont
L’aqua dël Pò
Na vòlta n’angegné – servel pontù –
guardand l’aqua dël Pò ch’andasìa an giù,
l’é tacaje ‘l balin ‘d fela andé an su.
Sicome a l’era n’òm carià dë dné,
bon a persuade e fòrt a comandé,
l’ha radunà n’esercit d’ovrié.
L’ha faje aussé ‘d muraje e ‘d murajon
deurve dle ciuse, tiré sù ‘d bastion,
saré dë sponde, e tramudé ‘d giairon.
L’ha combinà ‘n bordel d’armamentari,
anventà d’ogni sòrt ëd machinari,
tut për fé core l’aqua a l’incontrari.
Ma col bonòm, però, l’ha nen pensà
che, gnanca a fé da bòja e d’ampicà,
la natura dël mond së sfòrsa pà,
e malgré tuti ij sò milion spendù,
tut ël travaj e tut ël temp përdù
l’aqua dël Pò… l’ha continuà a ‘ndé ‘n giù!
Nino Costa
