LÌ, ARANDA AL CAMIN…
Cit Canton Piemontèis, cudì da Fabrizio Livio Pignatelli
Ël vej torpedon ëd la Satti…
Ancheuj, con un pëssion ëd modernità a ven ciamà àutobos. Noi piemontèis i lo ciamoma dcò an vàire àute manere: coriera, polman, vitura pùblica e via parèj, ma un-a dle pì bele e pressiose denominassion a l’é torpedon. Mi i lo pijava ‘nt j’agn ’70, për andé a Turin a la mitica ‘Scuola Centrale Allievi Fiat’. A l’era dla Satti, na coriera baravantan-a, colorà ‘d bleu scur e già motobin frusta. Minca matin sèmper parèj, con tuti noi scolé bin ansugnichì e pien ëd frèid. Chi, nopà a parlava fòrt e con vësso degordì a j’ero j’uvrié ch’a andasio a la Feròce (FIAT). Lor a l’avìo la borsa pì consumà che tuti, con dij gròss tacon ëd coram ‘nt la part bassa; segn che j’agn passà a porté su-e-giù ‘l barachin con la bòba (pietanza) as fasìo sente. Ël crij d’un clacson angossà a dava segn che ‘l torpedon a l’era bele che rivà. As fërmava ‘nt la piassa da mira dla palin-a, antant che ij fren a sbufavo aria e peui poer a volontà. Ël giuvinòt pì tacà a slongava la man e con un colp sèch a deurvìa la pòrta e un-a-un i montavo ansima, sercand un pòst còmod da podèj ancor deurmi un pòch. Él bijetàire a sarava la pòrta e peui a crijava: “Abonament a la man!”. Antant ël torpedon a lassava ‘l paìs. Ij vèder a vibravo tuit e minca sàut ant la carzà a smijava ch’as rompèisso ‘n tante frise. Dle vòte le marce a vintravo nen e j’angranage a gratavo; parèj ël safeur a tirava-giù doi sacramento e la gròssa leva dle marce a rovava come ‘l toiré dla polenta; noi dal fond is la ghignavo. Él viage scond ëd le stagion a l’era gradevol, pesant, insoportàbil, da infern! Ant le giornà ‘d galaverna tòsta ‘l torpedon a smijava na giassera, con ij vèder anmascrà ‘d quader bianch, con dij gieugh fàit da la rosà virà ‘n giassa. Ant la stagion càuda a-i era la fiairìa ‘d j’arcius ransi, cole spusse stantìe ‘d sudor vej, ch’at fasìo ste ambajà come se ‘l torpedon a fèissa trasformasse ‘nt un bel ëstabi, pien ëd beu e crin! Mach le tòte e le madamin a j’ero sèmper bin tapà e parfumà, con chèich cotin ch’a lassavo antravëdde e sugné dle bele ciape. Che bej arcòrd ij vej torpedon ëd la Satti…
Sapiense d’antan
La fiòca dzembrin-a për trè mèis a fà cuvertin-a
A Santa Bibian-a (2) sòche ‘d fer e caussèt ëd lan-a
Ël temp a rangia tut, ma a venta deje temp…
Poesìe ‘d Piemont
Sèira ‘d Natal
La lun-a giaunëtta e ‘l cel ësteilà
a carësso le ca, cambiand-je fàcia.
A-i riva la sèira, e l’aria gelà
a possa sta lus, dasiòt an bërlècia.
Parèj, le lusere a san ëd candor
e van a sghicé col cel tant lontan.
As saro ij ciabòt e dròco j’odor
castagne sël feu, ‘nt le pèile d’antan!
Na mira, doi gòrba a parlo ‘d Bambin
ch’a pòrta ij regaj, le mandole, ij seugn
con Parenatal, ch’a riva da leugn…
E peui tuti ‘n Gesia a mëssa ‘d Natal
canté la noven-a, con vos samblà
doman l’é festa! Për vej e masnà!
Fabrizio Livio Pignatelli
