LÌ, ARANDA AL CAMIN… APRILE 2025
Cit Canton Piemontèis, cudì da Fabrizio Livio Pignatelli
Cit Canton Piemontèis
Sagre paisan-e, feste popolar, feste patronaj, artreuv gastronòmich, donca tradission che minca agn a fan onor a le nòste comunità. Tutun (tuttavia) ël ver cheur nostran, la vera ven-a piemontèisa a l’é motobin rèira e tante còse pitòst ‘forëstere’ a ‘mbërlifo (sporcano) coj valor primari, cole sensassion ch’a dovrìo gropé s-ciass j’arcòrd ëd na coltura orgojosament ‘nòsta’! A l’é da sèmper, che ij pì grand Grand (cultori, poeti e letterati) piemontèis a n’arcòrdo che la coltura d’un pòpol a resta viva se noi i soma bon a feje onor, a fela nòsta, mostrand-je grinor (orgoglio) për la soa esistensa e dovrand la soa lenga, ch’a l’é ‘l sangh, për ch’a peussa esiste. La vita ch’a marcia dosman tacà a noi a ‘ncòla, tute le sèire a nòsti euj, un feuj ‘d carta velin-a e se cola carta velin-a la gavoma nen, dovrand ël sust ch’a l’han passane ij vej, a ven ch’as forma na muraja nèira e lòn ch’a l’era stòria e tradission a ven campà malvers, ant ël poss ëd la dësmentia. Na dësmentia tremenda, sensa gnun-e possibilità ‘d torné andaré! Donca la vita as trasforma lest, as rimodela ‘n continuassion, le modernità a cancelo le còse sensa gust e pòrto avanti àute còse, magara pì banaj, pì frivole, pì grame, pì forëstere, ma vive ‘d mincadì. A l’é sòn ch’a men-a la dansa al mond! Si foma meuire nòsta coltura piemontèisa foma meuire ‘l nòst mond; e tuti coj biscotin (cose buone) a vniran quatà da col feuj ëd carta velin-a che sensa misericòrdia a-j buta fin a tut. Anlora la manera ‘d pensé, ‘d parlé, ‘d mangé, ‘d travajé, ‘d gòd-se la vita as n’andran për sèmper. Noi i dovoma tramandé le ‘Identità Colturaj’ ch’a son dij tesor inestimabij e ch’a ten-o bòta fintant che un a savrà parlé piemontèis; përchè a nas tut da lì, dal cheur profond e da j’arson ëd le generassion passà. I l’oma le montagne, l’art, ij sërvej fin, i l’oma la serietà, la fòrsa ‘d nòsta nòbil ëstòria milenaria. A venta deje fòrsa a le giuventure për ch’a vado a scoté la vos dij vej, a venta che la parlada a sia dovrà, mai n’òbligh, ma n’anghicio al sentiment. Dësnò col nòst car Piemont a farà na bruta fin…
Sapiense d’antan
Avril bagnaròt, s’a pieuv un terno al lòt!
Amor sensa barufa a fà soens la mofa
Pì lest it leve, e pì bin it vive…
Poesìe ‘d Piemont
Ël di dle sënner
“Memento homo…” ant l’aria marsolin-a
pendo, mòrte, dai fij, dai branch ëd le piante,
le coriàndole ’d jer, già tant distante…
Na fior vestìa ’d përfum com na sposin-a
a l’é un ricòrd ëd sol cascà ’nt la brin-a.
Dzora la front la Cros ëd le Sënner Sante
anlùmina le carn agonisante…
Memento homo con la testa chin-a
cheujo la Vos, pendùa an sla mia vita,
che am guerna e am ciama da lagiù an fond,
da ’nt ël misteri ancreus ëd mè orisont,
doa ’l respir së sperd ant na sfita…
“Memento homo…” Nosgnor, na grassia cita:
ma fà che i torna tèra ’d mè Piemont…
Camillo Brero (1926-2018)
